گزارش سازمان نقشه برداري كشور از زمين لرزه هاي استان هرمزگان

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دولت به نقل از روابط عمومی سازمان نقشه برداری، بر اساس گزارش مركز لرزه نگاری كشوری مورخ 11 تیر ماه زمین لرزه ای با بزرگی 6,1 در عمق 10 كیلومتری زمین بندر خمیر را لرزاند. چندین پس لرزه با بزرگی 3.1 تا 4.7در منطقه رخ داد و در ساعت 03:54 زمین لرزه ای با بزرگی 5.9 در همین منطقه (نزذیك به بندركنگ) در عمق 28 كیلومتری رخ داده ویك دقیقه بعد آن، زلزله ای دیگر با بزرگی 6.1 در عمق 26 كیلومتری رخ داد.

نگاره-1 رومركز زلزله برگرفته شده از مركز لرزه نگاری كشور است

تكتونیك و ژئودینامیك منطقه: مطالعه تاریخچه لرزه خیزی گستره رسوبی ساختاری زاگرس حكایت از رویداد زمین لرزه های ویرانگر در این منطقه دارد كه بارها باعث ویرانی و تخریب شهرها و روستاهای این گستره شده است. وجود گسلهای بنیادی جنبا و بزرگ راین پهنه مانند گسلهای زاگرس جوان، زاگرس مرتفع، پیشانی كوهستان، پیش ژرفای زاگرس، كازرون، برازجان، اردل و بسیاری گسلهای فعال پوشیده دیگر باعث لرزه خیزی بالای این پهنه شده اند و در طول تاریخ ضمن جنبش مجدد خود عامل زمین لرزه های خسارت باری در بخشهای مختلف این گستره بوده اند به گونه ای كه شهرهای اهواز، همدان، شیراز، جزیره هرمز، بندرعباس، دشت سیلاور، شهرهای یاز استان كردستان، حاجی آباد فیروزآباد، نواحی بسیار دیگری، بارها طی زمین لرزه های تاریخی و سده اخیر لرزیده و خسارت دیده اند. تاریخجه لرزه خیزی زاگرس نشان دهنده تمركز بالای رومركز زمین لرزه های رویداده در این پهنه است. به گونه ای كه در مقایسه با سایر نواحی ایران دارای بیشترین فراوانی بوده و در تمام سطح این گستره پراكنده می باشند. وجود ضخامت زیادی از رسوبات بر روی پی سنگ پركامبرین زاگرس باعث شده است كه بسیاری از گسلهای پی سنگی و فعال زاگرس در زیر این پوشش رسوبی مخفی بمانند. استان هرمزگان بر اساس تقسیم بندی زمین شناسی ـ ساختاری ایران گستره ای است كه از شمال به زون ایران مركزی- از غرب و شمال غرب به واحد ساختاری زاگرس مرتفع، از شرق به واحد ساختاری زاگرس چین خورده و از جنوب شرق به واحد ساختاری مكران و از جنوب به خلیج فارس محدود می گردد. واحد ساختاری زاگرس یكی از واحدهای اصلی و عمده ای است كه قسمت عمده استان هرمزگان در این زون واقع شده است. 3- نتایج حاصل از مدلسازی داده های شبكه ایستگاه های دائمی ژئودینامیك ایران: مشاهدات و اندازه گیری های مربوط به شبكه ایستگاههای دائمی ژئودینامیك سازمان نقشه برداری كشور و تحلیل نتایج مربوطه نشانگر آن است كه نرخ كوتاه شدگی در جنوب شرقی زاگرس حدود 3±9 میلیمتر در سال می باشد. در حالیكه درشمال غربی زاگرس این نرخ به حدود 3 تا 5 میلیمتر درسال می رسد. بردارهای سرعت حاصل از پردازش داده ها همچنین بیانگر آن است كه كوتاه شدگی به طور یكنواخت درعرض زاگرس توزیع نشده است. درشمال غرب زاگرس كوتاه شدگی عمدتاً به گسل لبه كوهستان جائی كه محل تجمع زمینلرزه های بزرگ نیز می باشد، محدود می گردد. نتایج حاصل از مدلسازی میدان سرعت نشان دهنده نرخ همگرایی 22 میلمتر درسال بین دو صفحه عربی و اوراسیا در محل رخداد است.{نگاره2) همچنین مدلسازی سرعت نسبت به صفحه ایران مركزی به عنوان چارچوب مختصات مرجع نشان می دهد كه در گستره خلیج فارس نرخ حركت ایستگاهها بین 8-6 میلی متر در سال است. بر اساس نتایج میدان استرین رژیم تكتونیكی منطقه دارای نرخ لرزه ای بالا با مولفه غالب فشارشی و مولفه كششی minor می باشد. نرخ استرین برشی در محدوده رخداد بر اساس نقشه های تهیه شده از مدلسازی سرعت شبكه ایستگاههای دائمی ژئودینامیك در محدوه 80 تا 85نانو استربن در سال است كه جز طبقه بندی با خطر بالای لرزه ای است.

نگاره2- میدان سرعت ومدل حركت منطقه نسبت به صفحه اوراسیا

نتیجه گیری كشور ایران به عنوان بخشی از كمر بند كوهزایی آلپ- هیمالیا همواره از زلزله خیزی بالایی در طول تاریخ برخوردار بوده است، بهگونه ای كه بخش های مختلف كشور توسط زمین لرزه های ویرانگر متعددی پوسته تخریب شده است و این پدیده طبیعی به عنوان مهمترین بلای طبیعی كشور محسوب می شود. زمین لرزه بازتاب یك رویداد زمین شناختی است كه بصورت جنبش در سطح زمین ظاهر می شود. گسیختگی در پوسته جامد زمین كه بدلیل جنبش های برشی در دو سوی گسل ها روی می دهد عامل اصل بروز زمین لرزه بوده و پیامد مستقیم انباشتگی تنش ها در پی جا به جایی ورقه های زمین ساختی نسبت به یكدیگر می باشد. در این تنش های فشار شیء ناشی از بازشدگی دریای سرخ و حركت ورقه آفریقا –عربستان در راستای شمال-شمال خاوری و نیز حركت ورقه هند در راستای شمال-شمال باختری موجب حركت و جابجایی نسبت متفاوت در پوسته ها و قطعات گوناگون قاره ای و اقیانوسی ایران می شود و درنتیجه عامل فراوانی زمین لرزه های در ایران است زمین لرزه ها می توانند با همدیگر بر هم كنش داشته باشند و این موضوع می تواند منجر به توالی زمین لرزه ها وخوشه بندی و رخداد پس لرزه ها گردد. برانگیختگی تنش بدین صورت است كه گسل ها به تنشی كه از گسل ها یا زمین لرزه های مجاور دریافت می كنند؛ پاسخ می دهند. حركت بلوك های دو طرف یك گسیختگی باعث ایجاد تغییر در تنش ایستایی محیط اطراف آن می شود. این تغییر تنش روی سطوح گیرنده اطراف گسیختگی دارای دو مؤلفه نرمال و برشی می شود. وقوع زمین لرزه نزدیك به هم در زمان و مكان كه به صورت خوشه ای لحاظ می شود براساس تئوری انتقال تنش و اثر متقابل آن محاسبه می شود، تنش انباشته شده در روی یك گسل به عنوان كلیداصلی به منظور آغاز گسیختگی در نظر گرفته می شود و در هنگام وقوع زلزله به سادگی از بین نمی رود. تنش آزاد شده از یك گسل هر چند اندك، می تواند تنش را روی گسل های مجاور و نزدیك تا صد كیلومتر افزایش یا كاهش دهد و باعث ایجاد گسیختگی و زلزله یا تأخیر درزمان رخداد شود. برای این منظور نرخ بلند مدت تنش تكتونیكی بر روی یك گسل فعال باید مشخص باشد. انتقال تنش مثبت (یعنی افزایش تنش) می تواند چرخه لرزه ای گسل را به طور موقت اصلاح كند و زلزله بعدی را با یك دوره زمانی T پیش ببرد و بر عكس كاهش تنش باعث تأخیر در گسیختگی و زمان وقوع زلزله می شود(دوران آرامش). زمبن لرزه ا ی با بزرگای 5.2در ساعت 10:36 بنجشنبه مورخ 25 خرداد ماه در استان هرمزگان حوالی بندر چارك رخ داد. این زمین لرزه در28 كیلومتری كوه خرد، 19 كیلومتری جناح و17 كیلومتری بندر چارك (هر سه در استان هرمزگان) به وقوع پیوست. در نگاره 3 زمین لرزه 25 خرداد در سمت غرب و زمین لرزه های 11 تیر ماه در سمت شرق مشامده میشود ونشان میدهد كه احتمالا زمین لرزه اول سگمنت دیگری از گسل پبش ژرفای زاگرس را مورد چكانش قرار داده است.