تاب آوری در شعر حافظ 

حافظ، شاعر فارسی گوی ایرانی است. بیش تر شعرهای او غزل است.در قرن هجدهم و نوزدهم میلادی اشعار او را  در اروپا ترجمه شده است.هر سال در 20 مهر مراسم بزرگداشت حافظ در آرامگاهش در شیراز با حضور پژوهشگرانی از اقصا نقاط دنیا برگزار می گردد. در تقویم رسمی ایران 20 مهر را روز بزرگداشت حافظ نامیده اند. پاسخ ما در برابر حوادث و رویدادهای زندگی چگونه است؟ آیا احساس درماندگی و ضعف می کنیم و توانایی مقابله با آنچه اتفاق افتاده نداریم و خود را به تندباد حوادث می سپاریم (تفکر قربانی) یا خود را کنترل کرده و با انعطاف پذیری بالا سعی می کنیم مسیر جدیدی پیش روی خود باز کنیم:

اگر غم لشکر انگیزد که خون عاشقان ریزد/ من و ساقی به هم سازیم و بنیادش براندازیم

این مطلب در مفهوم تاب آوری تبلور یافته است. تاب آوری فرایند سازگار شدن با محیط جهت رویارویی با سختی ها، ضربات روانی حاصل از حوادث، خطرات و تهدیدها و حجم زیادی از استرس است. در دیوان حافظ بارها به بردباری در برابر حوادث و رفتارهای ناشایست و پرهیز از زودرنجی که نشانه تاب آوری پایین است اشاره شده و اینکه جهان و امورات آن را بر خود آسان بگیریم:

حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج/ فکر معقول بفرما گل بی خار کجاست؟ عشق بازی را تحمل باید ای دل پای دار/ گر بلایی بود بود و گر خطایی رفت رفت در طریقت رنجش خاطر نباشد می بیار/ هر کدورت را که بینی چون خطایی رفت رفت گفت اسان گیر بر خود کارها کز روی طبع/ سخت گردد جهان بر مردمان سخت کوش (سخت گیر)

تاب آوری به ما می آموزد جهان در حال تغییر است، بنابراین ما هم باید تغییر کنیم و با انعطاف پذیری جهت سازگار شدن با شرایط گام برداریم. این تغییر می گوید هیچ غم و اندوهی پایدار نبوده و حال دوران پیوسته یکسان نمی ماند:

دور گردون گر دو روزی بر مراد ما نرفت/ دائما یکسان نباشد حال دوران غم مخور در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم/ سرزنش ها گر کند خار بیابان غم مخور

یا در جای دیگر حافظ می فرماید: رسید مژده که ایام غم نخواهد ماند/ چنین نماند و چنان نیز نخواهد ماند

حتی حافظ، فراتر از پذیرش تغییرات به ما گوشزد می کند و می گوید اگر چیزی بر وفق مراد نبود این بازی را بر اساس خواسته خودت تغییر بده:

چرخ بر هم زنم ار غیر مرادم گردد/ من نه آنم که زبونی کشم از چرخ فلک آدمی در عالم خاکی نمی آید به دست/ آدمی دیگر بباید ساخت و ز نو آدمی

تاب آوری به ما می آموزد که در برابر ناملایمات زندگی از کج خلقی و قر زدن مداوم پرهیز کنیم. پریشانی از خود دور و چون مرغ زیرک بر حل مساله تاکید کنیم:

ملول از همرهان بودن طریق کاردانی نیست/ بکش دشواری منزل به یاد عهد آسانی باغبان گر پنج روزی صحبت گل بایدش/ بر جفای خار هجران صبر بلبل بایدش ای دل ار بند زلفش از پریشانی منال/ مرغ زیرک چون به دام افتد تحمل بایدش

علاوه بر این مفاهیم که از مصادیق تاب آوری روانشناختی بشمار می آید مسیر هنر برای تاب آوری هم شایسته توجه بیش از پیش است .