تولد سینما در گراند کافه؛ درسی برای امروز
به گزارش قدیری نیوز به نقل از انجمن سینمای جوانان ایران:
بازخوانی تولد سینما در «گراند کافه» و درسهایی برای سینمای کوتاه امروز ایران
اکران بسته فیلم کوتاه «قرار» به همت انجمن سینمای جوانان ایران، بهانهای شد تا بار دیگر نقش حیاتی «نمایش عمومی» در بقا و پویایی هنر سینما مورد تأمل قرار گیرد. در این راستا، سیدجواد میرهاشمی در جستاری دو قسمتی با مروری بر تاریخ نمایش فیلم، از نخستین اکران عمومی برادران لومیر تا وضعیت کنونی سینمای کوتاه ایران، به واکاوی این مسئله پرداخته که چرا نمایش عمومی همچنان مهمترین عامل بالندگی سینما محسوب میشود.
تولد سینما؛ نه در آزمایشگاه، که در سالن نمایش
بر اساس بخش نخست این جستار که توسط روابط عمومی انجمن سینمای جوانان ایران منتشر شده، نقطه عطف و تولد واقعی سینما را نه صرفاً اختراع دوربین، که اولین نمایش عمومی و بلیتفروشیشده تاریخ میدانند. در ۲۸ دسامبر ۱۸۹۵، برادران لومیر با نمایش ۱۰ فیلم کوتاه خود در سالن ایندین «گراند کافه» پاریس، برای نخستین بار تجربهای جمعی و مبتنی بر پرداخت بلیت را برای تماشای تصویر متحرک خلق کردند.
این نمایش که ابتدا با استقبال کمِ رسانهها و تنها حدود ۳۰ تماشاگر از ۱۰۰ صندلی موجود روبرو شد، به سرعت با استقبال عمومی مواجه گردید تا جایی که صفهای طولانی برای خرید بلیت شکل گرفت. فیلمهایی مانند «خروج کارگران از کارخانه لومیر»، «آبیار آبیاریشده» و «ورود قطار به ایستگاه» در این برنامه ۲۰ دقیقهای به نمایش درآمدند.
نویسنده مقاله تأکید میکند که اهمیت اقدام برادران لومیر، فراتر از ساخت دستگاه «سینماتوگراف»، در ایجاد نخستین «نظام نمایش سینمایی» متشکل از تولید، توزیع و مخاطب بود. آنها با آموزش و اعزام اپراتور به نقاط مختلف جهان، درکی عمیق از این موضوع نشان دادند که بقای سینما در گرو «تماشاگر» است. بنابراین، تاریخ سینما بیش از آنکه تاریخ اختراعات فنی باشد، تاریخ شکلگیری «تجربه تماشا» است.
چالش امروز سینمای کوتاه: محصور شدن در جشنوارهها
میرهاشمی با اشاره به وضعیت فعلی سینمای کوتاه ایران، یکی از چالشهای بنیادین این حوزه را محدود ماندن آثار به چرخه جشنوارههای داخلی و خارجی میداند. به گونهای که مفهوم «دیده شدن» بیشتر به معنای کسب موفقیت در رویدادهای تخصصی تعبیر شده و از «ارتباط با مخاطب عمومی» فاصله گرفته است.
اگرچه نقش جشنوارهها در شناسایی استعدادها و ایجاد اعتبار حرفهای انکارناپذیر است، اما نویسنده هشدار میدهد که آنها نمیتوانند جایگزین نمایش عمومی و مواجهه مستقیم اثر با مخاطب گسترده شوند.
تجربههای تاریخی ایران و ضرورت خروج از «نمایش گلخانهای»
این جستار به تجربیات ارزشمند گذشته در ایران، مانند نمایشهای هفتگی فیلم کوتاه در صبحهای یکشنبه سینما فلسطین تهران در دهه هفتاد، اشاره میکند که بستری برای عرضه آثار و گفتوگوی مستقیم فیلمسازان با مخاطب فراهم کرده بود. اگرچه اینگونه برنامهها اغلب با محدودیت در تداوم و گستره مخاطب مواجه بودند، اما ثابت کردند که فیلم کوتاه میتواند مخاطب خاص خود را بیابد و الزاماً رسانهای وابسته به جشنواره نیست.
طرح «قرار»؛ گامی به سوی بازتعریف جایگاه مخاطب
در این چارچوب، طرح اکران بسته فیلم کوتاه «قرار» ادامهدهنده منطقی همان تلاشها برای بازگرداندن فیلم کوتاه به عرصه عمومی ارزیابی شده است. اهمیت چنین طرحهایی تنها در نمایش آثار نیست، بلکه در «بازتعریف جایگاه مخاطب در زیستبوم سینمای کوتاه ایران» است. هر نمایش عمومی، فرصتی برای دریافت بازخورد، شکلگیری گفتوگو و توسعه سرمایه فرهنگی حول آثار فراهم میآورد.
نویسنده نتیجه میگیرد که آینده سینمای کوتاه ایران، نه صرفاً در تولید انبوه یا کسب جوایز جشنوارهای، که در «گسترش دامنه تماشاگران» آن رقم خواهد خورد. سینما در سال ۱۸۹۵ با حضور مردم در سالن «گراند کافه» متولد شد و حیات آینده سینمای کوتاه نیز در گرو گسترش نمایش عمومی، شکلگیری عادت تماشا و ایجاد بسترهای پایدار برای مواجهه اثر با مخاطب است.
رسانه_نیم_نما
@nimnamanews
