جشن چله تابستان
ریشه این جشن به گذشتههای دور و دوران پیش از زرتشت بازمیگردد، زمانی که ایرانیان باستان به دقت به چرخه طبیعت و حرکت ستارگان توجه داشتند. آنها سال را به دو بخش عمده ‘’تابستان بزرگ‘’ (هفت ماه گرم) و ‘’زمستان بزرگ‘’ (پنج ماه سرد) تقسیم میکردند و هر یک از این فصلها نیز خود به دو بخش چهلروزه (چله) و یک دوره کوچکتر تقسیم میشد. چله تابستان، که از اول تیر آغاز و تا دهم مرداد ادامه مییابد، دوره اوج گرما و درخشش خورشید محسوب میشود. این زمان، نماد پیروزی نور و روشنایی بر تاریکی، شکوفایی نهایی طبیعت و آغاز فصل درو اولین محصولات است.
اگرچه امروز آیینهای گسترده و یکپارچهای برای چله تابستان مانند شب چله زمستان (یلدا) در سراسر ایران برپا نمیشود، اما نشانههایی از گرامیداشت این روز در فرهنگ محلی برخی مناطق به چشم میخورد. برای نمونه، در مناطق کردنشین، جشن ‘’ههواران‘’ یا ‘’پیرشالیار‘’ با ریشهای کهن، همزمان با آغاز تابستان و برای سپاسگزاری از نعمات طبیعت برگزار میشود. در برخی نقاط دیگر، مردم با تهیه غذاهای محلی و گردهماییهای خانوادگی، این روز را گرامی میدارند. در گذشته، آیینهایی مانند آتشافروزی بر بلندیها (نماد بزرگداشت خورشید) و سرود و پایکوبی نیز رواج داشته است.
جشن چله تابستان، فراتر از یک مناسبت تقویمی، نماد ژرفنگری ایرانیان باستان به جهان اطراف، احترام به عناصر طبیعی به ویژه خورشید به عنوان منبع نور، گرما و زندگی، و شکرگزاری برای نعمتهای فراوان فصل گرم است. این جشن یادآور پیوند ناگسستنی انسان با چرخه باشکوه طبیعت و اهمیت درک ریتمهای کیهانی در زندگی است. احیای آگاهانه این گونه آیینها، پاسداشت میراث فرهنگی غنی ایران و تقویت حس تعلق به طبیعت محسوب میشود.
