صدور فرمان مشروطیت
متن فرمان با عباراتی تاریخی آغاز میشود: ‘’... در این موقع که اراده همایون ما بر امتثال و اجرای این مقصود مقدس قرار گرفته... مصمم شدیم که مجلسی از منتخبین شاهزادگان، علما، قاجاریه، اعیان، اشراف، ملاکین و تجار و اصناف به انتخاب طبقات مرقومه در دارالخلافه تهران تشکیل شود...‘’ این جملات، نویدبخش ایجاد نخستین مجلس شورای ملی ایران و تدوین قانون اساسی بود. اصل اساسی مشروطیت، حاکمیت قانون و محدود کردن قدرت پادشاه از طریق نمایندگان ملت بود.
صدور این فروان، سرآغاز دورهای جدید و پیچیده بود. اگرچه استقرار واقعی مشروطیت با چالشهای بزرگی مانند دخالتهای خارجی، اختلافات داخلی و دوره استبداد صغیر روبرو شد، اما خواسته و آرمان آن هرگز از حافظه جمعی ایرانیان محو نشد. این رویداد، برای اولین بار مفهوم ‘’ملت‘’ بهعنوان صاحب حق و اراده را در کانون حکمرانی قرار داد و ساختار سیاسی ایران را از انحصار سنتی قدرت خارج کرد. به این ترتیب، فرمان مشروطیت تنها یک سند تاریخی نیست، که سنگ بنای دولتمدرن و نماد مبارزه مستمر برای مردمسالاری و عدالتخواهی در ایران است.
