راز شخصیتهای ماندگار سینما
به گزارش قدیری نیوز به نقل از انجمن سینمای جوانان ایران:
**نشست تخصصی «تیپشناسی شخصیت» در چهاردهمین دوره دانشافزایی مربیان فیلمنامهنویسی برگزار شد:
شخصیتهای ماندگار چگونه ساخته میشوند؟/ شخصیت دراماتیک از «انگیزه» متولد میشود، نه از تیپ**
انجمن سینمای جوانان ایران ـ در سومین روز از بخش دوم چهاردهمین دوره دانشافزایی آنلاین ویژه مربیان فیلمنامهنویسی، نشست تخصصی «تیپشناسی شخصیت» با تدریس احمد سجادیصدر برگزار شد. این نشست روز دوشنبه ۱۸ خردادماه ۱۴۰۵ با حضور مربیان فیلمنامهنویسی دفاتر این انجمن از سراسر کشور به صورت مجازی تشکیل شد و به بررسی مبانی تیپشناسی و کاربرد آن در شخصیتپردازی دراماتیک اختصاص داشت.
تیپ شخصیتی؛ نقطه آغاز، نه پایان خلق شخصیت
سجادیصدر در ابتدا با اصلاح یک برداشت نادرست تأکید کرد: «استفاده از تیپهای شخصیتی به معنای خلق شخصیتهای کلیشهای و از پیش تعیینشده نیست.» به گفته وی، تیپ شخصیتی تنها الگوی اولیه و بستری برای آغاز طراحی شخصیت است و نویسنده باید با افزودن جزئیات، پیشینه، انگیزهها و تضادهای فردی، آن را به شخصیتی منحصربهفرد و باورپذیر تبدیل کند.
محدودیت الگوهای کلاسیک و نقش محوری «انگیزه»
این مدرس فیلمنامهنویسی با اشاره به الگوهای کلاسیک شخصیتپردازی (ابعاد جسمانی/ظاهری، روانی و اجتماعی) خاطرنشان کرد: «صرف توصیف این ویژگیها نمیتواند به خلق یک شخصیت دراماتیک منجر شود.» وی نیروی محرک اصلی و مهمترین عنصر شخصیتپردازی را «انگیزه» دانست و اظهار داشت: «شخصیت زمانی درام را شکل میدهد که چیزی بخواهد و برای رسیدن به آن تلاش کند. درام با خواسته و کنش شخصیت متولد میشود.»
دو پرسش اساسی: چه میخواهد و چرا؟
سجادیصدر توضیح داد: برای شناخت هر شخصیت باید دو پرسش کلیدی پرسیده شود: ۱. شخصیت چه میخواهد؟ ۲. چرا آن را میخواهد؟
به گفته وی، تمرکز اغلب نویسندگان بر «خواسته» است، در حالی که «تفاوت در انگیزهها» است که شخصیتها را از یکدیگر متمایز و ماندگار میکند. حتی اگر چند شخصیت هدف یکسانی داشته باشند، انگیزههای متفاوت به هر یک هویتی مستقل میبخشد.
تمایز حیاتی: انگیزه versus گرایش شخصیتی
وی در ادامه به تمایز مهم میان «انگیزه» و «گرایشهای شخصیتی» پرداخت و هشدار داد: «این دو را نباید یکسان دانست.» گرایشهای شخصیتی، شیوه تعامل فرد با جهان را مشخص میکنند، اما انگیزهها به اهداف، نیازها و نیتهای پنهان شخصیت مربوط میشوند. وی مثال زد: یک عمل کمککردن میتواند از انگیزههایی چون نوعدوستی، منفعت شخصی یا کسب اعتبار سرچشمه گرفته باشد و این نیت پنهان است که شخصیت را واقعاً تعریف میکند.
آشنایی با هفت تیپ اساطیری به عنوان الگو
سجادیصدر در بخشی از نشست به معرفی هفت تیپ شخصیتی برگرفته از اسطورهشناسی یونان پرداخت و کاربرد آنها را به عنوان ابزاری برای شناخت الگوهای رفتاری مختلف تشریح کرد:
- زئوس: نماد اقتدار، رهبری و خرد سیاسی. قدرت تصمیمگیری بالا و مهارت در مدیریت.
- هادس: شخصیتی درونگرا، متفکر و فلسفی. متمرکز بر جهان درونی و مسائل معنوی.
- پوزیدون: میل به رهبری اما تحت سلطه احساسات و هیجانات. تصمیمگیریهای احساسی.
- آپولو: نماد نظم، قانونمداری، مسئولیتپذیری و پشتکار. موفق در ساختارهای سازمانی.
- هرمس: نماد ارتباط، مذاکره و مهارتهای اجتماعی. انعطافپذیر، شوخطبع و متقاعدکننده.
- دیونیزوس: شخصیتی احساسی، هنرمند، خلاق و عاشقپیشه. نگاهی زیباییشناسانه و مبتنی بر تجربه.
- هفائستوس: نماد سختکوشی، مهارت و وفاداری. درونگرا، خالق و سازنده، دور از مرکز توجه.
هدف نهایی: خلق شخصیتهای باورپذیر و چندلایه
سجادیصدر در بخش پایانی تأکید کرد: هدف از آشنایی با این تیپها، دستهبندی انسانها نیست، بلکه شناخت الگوهای رفتاری برای خلق شخصیتهای پیچیده و باورپذیر است. نویسنده باید بتواند با بهرهگیری از این شناخت، تفاوت در نگاه، رفتار، گفتار و تصمیمگیری شخصیتها در موقعیتهای مشابه را نشان دهد، چرا که کلید باورپذیری، در همین تفاوتهای منحصربهفرد نهفته است.
در پایان این نشست تخصصی، تمرینهایی جهت تقویت مهارت تحلیل تیپها، طراحی موقعیتهای نمایشی و نگارش دیالوگ متناسب با شخصیت به شرکتکنندگان ارائه شد.
