تصمیم‌یار هوشمند خرید و فروش طلا لحظه‌های کلیدی خرید و فروش را به کمک هوش مصنوعی شناسایی و از طریق پیامک آنی، مطلع شوید. همین امروز عضو شوید و از فرصت‌های بازار استفاده کنید.
حرّیت مؤمن: تأملی در حدیث امام حسن عسگری (ع) درباره رذالت خواهش‌های ذلیل‌کننده
ذلت خواسته‌های مذلّت‌آور
۞الإمامُ العسكریُّ علیه السلام : ما أقبَحَ بالمُؤمِنِ أن تكونَ لَهُ رَغبَةٌ تُذِلُّهُ . ۞
۞ امام عسكرى علیه السلام : چه زشت است در مؤمن خواسته اى باشد كه او را به خوارى كشاند .۞.
”
آزادی واقعی مؤمن در گرو چیست؟
امام حسن عسگری(ع) فرمود: چه زشت است که خواسته‌ای، انسان را خوار کند!
نگاهی ژرف به ارتباط میان ایمان، عزت نفس و رهایی از بندگی تعلقات دنیوی.
ارتباط معنوی و عزت نفس
در منظومه معارف اسلامی، ائمه معصومین (ع) به عنوان چراغ‌های هدایت و ترسیم‌کنندگان مرزهای کرامت انسانی، همواره بر حفظ عزت و حرمت مؤمن تأکید داشته‌اند. حدیث گرانسنگ امام حسن عسگری (ع) که می‌فرماید: ‘’ما أقبَحَ بالمُؤمِنِ أن تَكونَ لَهُ رَغبَةٌ تُذِلُّهُ‘’ (چه زشت است در مؤمن خواسته‌ای باشد که او را به خواری کشاند)، گوهری ناب است که عمق ارتباط میان ایمان، اراده انسانی و حریم شخصیتی فرد باورپیشه را به تصویر می‌کشد. این کلام نورانی، تنها یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه دریچه‌ای به سوی شناخت ‘’مؤمن آرمانی‘’ در مکتب اهل بیت (ع) می‌گشاید. مؤمنی که بر اساس این روایت، نه تنها باید از گناه و معصیت بپرهیزد، بلکه حتی باید از ‘’خواسته‌ها‘’ و ‘’تمایلاتی‘’ که موجب سقوط مرتبه انسانی و عزت او می‌گردد، اجتناب کند. این حدیث، عزت نفس را نه یک فضیلت فرعی، بلکه بخشی تفکیک‌ناپذیر از هویت ایمانی می‌داند؛ به گونه‌ای که ذلت آوری در خواسته، نقصی در ایمان محسوب می‌گردد.
خواسته‌های ذلیل‌کننده
اما مفهوم کلیدی در این حدیث، ‘’رَغبَةٌ تُذِلُّهُ‘’ یا ‘’خواسته ذلیل‌کننده‘’ است. مصادیق این خواسته می‌تواند بسیار گسترده و متنوع باشد و در لایه‌های مختلف زندگی فردی و اجتماعی ظهور کند. در بعد مادی، می‌توان به حرص و آز برای ثروت، مقام یا لذت‌های زودگذر اشاره کرد که آدمی را وادار می‌سازد برای کسب آن‌ها، دست نیاز به سوی هر نااهلی دراز کند، تملق گوید، شرافت خود را بفروشد یا حقوق دیگران را نادیده بگیرد. در بعد اجتماعی، می‌توان از جاه‌طلبی‌های بیمارگونه نام برد که شخص را به وابستگی به صاحبان قدرت و ثروت، سکوت در برابر ظلم یا همراهی با باطل برای حفظ موقعیت می‌کشاند. حتی در بعد شخصی، وابستگی‌های افراطی عاطفی یا ترس از فقر و تنهایی می‌تواند چنان بر انسان مسلط شود که برای رهایی از آن‌ها، تن به هر унижение و خواری دهد. امام عسگری (ع) با این بیان، به ریشه‌یابی بسیاری از انحرافات اخلاقی و اجتماعی می‌پردازد و نشان می‌دهد که منشأ بسیاری از گناهان و خطاها، همین ‘’خواسته‌های ذلیل‌کننده‘’ است که پیش از عمل، دل و عزت انسان را تسخیر می‌کنند. در حقیقت، ذلت در این حدیث، تنها به معنای خواری ظاهری در برابر دیگران نیست، بلکه شامل آن حالت درونی و روحی نیز می‌شود که در آن، انسان خود را اسیر و نیازمند چیزی می‌بیند که برای به دست آوردنش، حاضر است کرامت ذاتی خویش را نادیده بگیرد. این همان ‘’استعباد‘’ و بندگی غیرخداست که در مقابل ‘’عبودیت‘’ آزادکننده پروردگار قرار می‌گیرد.
رسیدن به آزادگی
راه رهایی از این دام خطرناک، تنها با تزکیه نفس و تقویت ایمان ممکن می‌شود. مؤمن حقیقی کسی است که خواسته‌هایش را بر محور رضایت الهی و در چارچوب شرع مقدس تنظیم می‌کند. او می‌آموزد که آرزوها و تمایلاتش را مدیریت کند، نه اینکه برده آن‌ها شود. کلید این آزادگی، ‘’قناعت‘’ و ‘’اعتماد به فضل خداوند‘’ است. وقتی انسان باور کند که روزی‌بخش حقیقی خداست و عزت واقعی تنها در اطاعت از اوست، دیگر برای تأمین نیازهای مشروعش، خود را در سراشیبی ذلت نمی‌اندازد. امام عسگری (ع) در این حدیث به ما می‌آموزد که مؤمن، هرگز نباید چنان دلبسته چیزی از تعلقات دنیوی شود که فقدان آن، هستی‌اش را متلاطم و شرافتش را خدشه‌دار سازد. این درس، به ویژه در جهان امروز که نظام‌های تبلیغاتی پیچیده، همواره در حال تولید و تشدید ‘’خواسته‌های کاذب‘’ و ایجاد نیازهای مصنوعی در انسان‌ها هستند، اهمیت دوچندانی می‌یابد. جامعه‌ای که اعضای آن به توصیه امام یازدهم عمل کنند، جامعه‌ای است سرافراز، مستقل، و دور از روحیه چاپلوسی، وابستگی و مصرف‌زدگی. در چنین جامعه‌ای، روابط بر اساس کرامت انسانی و تعاون شکل می‌گیرد، نه بر پایه بهره‌کشی از ضعف‌ها و خواهش‌های نفسانی دیگران. حدیث امام حسن عسگری (ع)، همچون چراغی فروزان، راه تعالی فردی و اجتماعی را نشان می‌دهد: راهی که در آن، مؤمن با مهار ‘’خواسته ذلیل‌کننده‘’، به ‘’اراده آزاد و عزتمند‘’ دست می‌یابد و بندگی مطلق را تنها شایسته معبود یگانه می‌داند. این، همان آزادگی راستینی است که مکتب اهل بیت (ع) به بشریت هدیه می‌دهد.
خوانندگان و همراهان پایگاه خبری قدیری نیوز، علاوه بر ثبت نظر، پیشنهادات و یا سوالات خود می توانید با ورود به گفتگوی زنده خبری در پیام رسان پایگاه خبری، مستقیما با سایر مخاطبین که هم اکنون در پیام رسان آنلاین هستند درباره موضوعات خبری تبادل نظر کنید. برای استفاده نیازی به ثبت نام ندارید.
