تصمیم‌یار هوشمند خرید و فروش طلا لحظه‌های کلیدی خرید و فروش را به کمک هوش مصنوعی شناسایی و از طریق پیامک آنی، مطلع شوید. همین امروز عضو شوید و از فرصت‌های بازار استفاده کنید.
۞ امام رضا علیه السلام فرمود:امامت و رهبرى، رشته دارى دینو نظام بخشى مسلمانان استو مـوجب اصـلاح دنیـاو عزّت و سربلندى مؤمنان است.۞.
”
امامت: رشتهٔ هدایت دین، نظام‌بخش جامعه، عامل صلاح دنیا و عزت مؤمنان. در کلام طلایی امام رضا(ع) بشنوید که چگونه این مفهوم، قلب تپندهٔ حیات طیبه است.
مقدمه‌ای بر حدیث شریف
در اندیشه‌ی شیعی، امامت جایگاهی بی‌بدیل و اساسی دارد که نه تنها به عنوان یک مقام رهبری اجتماعی، بلکه به عنوان استمرار رسالت نبوی و حافظ اصالت دین تعریف می‌شود. حدیث گرانسنگ امام رضا(ع) که در منابع معتبر روایی ثبت شده است، با بیانی موجز و عمیق، ابعاد مختلف این جایگاه را ترسیم می‌کند. ایشان می‌فرمایند: ‘’إِنَّ الْإِمَامَةَ زِمَامُ الدِّینِ وَ نِظَامُ الْمُسْلِمِینَ وَ صَلاحُ الدُّنْیَا وَ عِزُّ الْمُؤْمِنِینَ‘’؛ به راستی که امامت، زمام و رشته‌ی دین، نظام‌بخش مسلمانان، موجب صلاح دنیا و سبب عزت مؤمنان است. این کلمات حکیمانه، در چهار محور کلیدی، فلسفه‌ی وجودی امامت را تبیین می‌کند و پیوند ناگسستنی آن با سعادت دنیوی و اخروی جامعه‌ی انسانی را نشان می‌دهد. در این نوشتار، به تشریح و توضیح این چهار رکن اساسی می‌پردازیم و دلالت‌های آن را در عصر حاضر بررسی می‌کنیم.
امامت به مثابه زمام و رشته‌ی دین
نخستین تعبیر امام رضا(ع)، ‘’زِمامُ الدّین‘’ است. زمام، به معنای رشته‌ی مهار یا افسار است. این تشبیه زیبا و پر معنا، حاکی از آن است که دین الهی، بدون وجود امامت، مانند مرکبی بی‌سوار و بی‌لگام است که ممکن است هر لحظه از مسیر اصلی خود منحرف شود یا در وادی‌های خطرناک گرفتار آید. امامت، مهار و هدایت این مرکب تندرو یعنی ‘’دین‘’ را بر عهده دارد تا آن را در مسیر مستقیم الهی نگه دارد و از انحرافات عقیدتی، تفسیرهای نادرست و بدعت‌ها محافظت کند.
در نگاهی عمیق‌تر، دین اسلام با ختم نبوت حضرت محمد(ص)، نیازمند یک مرجع معصوم و الهی برای تبیین، تفسیر و حراست از آموزه‌هایش بود. قرآن کریم به عنوان کتاب جاویدان اسلام، نیازمند مفسری است که از جانب خداوند تعیین شده باشد تا تحریف‌های معنوی و تأویل‌های نابجا، اصالت و صلابت آن را تهدید نکند. سنت نبوی نیز بدون وجود امامی که علم و عصمت او به اذن الهی است، در معرض خطر جعل، فراموشی و یا سوء‌برداشت قرار می‌گیرد. بنابراین، امامت به عنوان ‘’زمام دین‘’، ضامن حفظ اصالت، وحدت و پویایی دین در طول تاریخ است. امام، حافظ شریعت و مبیّن احکام در شرایط متغیر زمانه است. اوست که می‌تواند با تکیه بر علم لدنی، پاسخگوی مسائل جدید و پیچیده‌ی جامعه باشد و دین را از تبدیل شدن به یک پدیده‌ی تاریخی صرف یا مجموعه‌ای منجمد از احکام، نجات دهد. این نقش، تنها از عهده‌ی کسی برمی‌آید که به منبع وحی اتصال دارد و از خطا و لغزش مصون است.
امامت به عنوان نظام‌بخش جامعه‌ی مسلمین
دومین تعبیر امام(ع)، ‘’نِظامُ الْمُسْلِمینَ‘’ است. ‘’نظام‘’ به معنای انتظام، نظم، آراستگی و سامان‌دهی است. جامعه‌ی انسانی، به ویژه جامعه‌ی مؤمنان، بدون یک رهبری الهی و عادل، به سرعت دچار تشتت، تفرقه، هرج و مرج و بی‌عدالتی می‌شود. تاریخ صدر اسلام پس از رحلت پیامبر(ص) به وضوح نشان داد که چگونه نزاع بر سر قدرت، جامعه‌ی واحد مسلمین را به چندپاره تبدیل کرد و آثار شوم آن تا به امروز ادامه یافته است.
امامت، تنها یک مقام معنوی و تفسیری نیست؛ بلکه یک رکن اجتماعی و سیاسی حیاتی است. امام، قلب تپنده‌ی ‘’امت‘’ است که به آن هویت، وحدت و حرکت می‌بخشد. او با تعیین خط مشی کلی، حل و فصل اختلافات بر اساس عدل، توزیع عادلانه‌ی منابع و بسیج امت در جهت اهداف متعالی، ‘’نظام‘’ را در کالبد جامعه‌ی مسلمانان می‌دمد. در مکتب شیعه، امامت ادامه‌ی ولایت الهی بر زمین است. همان گونه که خداوند نظام احسن را بر جهان طبیعت حاکم کرده است، امام نیز مظهر و مجرای آن نظم الهی در جامعه‌ی انسانی است. در پرتو این رهبری، روابط افراد با یکدیگر، با حاکمیت و با سایر ملل، بر اساس قوانین الهی و اخلاق محمدی(ص) سامان می‌یابد. عدالت اجتماعی، امنیت قضایی، پیشرفت علمی و فرهنگی، و دفاع از کیان امت، همه در سایه‌ی ‘’نظام امامت‘’ تحقق پیدا می‌کند. در غیبت امام معصوم(ع)، فقهای عادل و آگاه به زمان، به عنوان نایبان عام امام، عهده‌دار بخشی از این مسئولیت‌های نظام‌بخش هستند تا جامعه‌ی شیعی از فروپاشی و انحراف حفظ شود.
صلاح دنیا و عزت مؤمنان در پرتو امامت
دو تعبیر پایانی حدیث، ‘’صَلاحُ الدُّنْیا‘’ و ‘’عِزُّ الْمُؤْمِنِینَ‘’، به ثمرات و نتایج محتوم امامت اشاره دارند. این دو عبارت، پاسخ روشنی به کسانی است که ممکن است امامت را امری صرفاً اخروی یا معنوی تصور کنند. امام رضا(ع) به صراحت اعلام می‌دارد که امامت، خیر دنیا را نیز تأمین می‌کند.
صلاح دنیا: ‘’صلاح‘’ به معنای درستی، اصلاح و بهبودی است. دنیای بدون امامت، دنیایی است که طغیان هواهای نفسانی، ستم قدرتمندان، استثمار ضعیفان و رواج فساد اخلاقی و اجتماعی، آن را به ویرانه‌ای بدل می‌سازد. امام، مصلح واقعی است. حضور او – اعم از حضور فیزیکی یا مرجعیت فکری و هدایتی – مانع از غلبه‌ی کامل ظلم و فساد بر زمین می‌شود. او با تعلیم معارف ناب، تزکیه‌ی نفوس، اجرای عدالت و مبارزه با طاغوت‌ها، زمینه‌ی برپایی یک زندگی سالم، امن و پربرکت مادی و معنوی را فراهم می‌آورد. حتی در عصر غیبت، آموزه‌ها و سیره‌ی ائمه(ع) به عنوان یک الگوی جامع، چراغ راه انسان‌های صالح و مصلح اجتماعی است تا برای بهبود وضعیت دنیا بکوشند. جامعه‌ای که تحت تأثیر تعالیم امامت باشد، از بسیاری از آسیب‌های اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در امان می‌ماند.
عزت مؤمنان: ‘’عزت‘’ نقطه‌ی مقابل ذلت و خواری است. مؤمنی که به امامت باور دارد و در دایره‌ی ولایت امام معصوم(ع) قرار می‌گیرد، از یک پشتوانه‌ی الهی و معنوی بی‌نهایت برخوردار می‌شود که به او شخصیت، اعتماد به نفس، استقلال فکری و مقاومت در برابر ظلم‌ها می‌بخشد. تاریخ پرافتخار شیعه، مملو از صحنه‌هایی است که مؤمنان با تکیه بر عشق به امامت، در مقابل ستمگران زمان خود ایستادند و عزت خود و مکتبشان را حفظ کردند. امامت به مؤمن هویت می‌دهد؛ او خود را بخشی از یک جریان عظیم الهی می‌داند که از آدم(ع) آغاز شده و به مهدی موعود(عج) ختم می‌شود. این تعلق، او را از احساس پوچی، دنباله‌روی کورکورانه از فرهنگ‌های سلطه‌گر و خودباختگی در برابر تمدن‌های مادی نجات می‌دهد. عزت مؤمن، در گرو اطاعت از خداست و اطاعت از خدا، در زمانه‌ی ما، در گرو تبعیت از ولیّ خدا است. بنابراین، امامت منبع عزت فردی و جمعی مؤمنان است.
جمع‌بندی و سخن پایانی
حدیث امام رضا(ع) همچون نگینی درخشان، حقیقت امامت را در یک چارچوب منسجم و کاربردی ارائه می‌دهد. این کلام، نگاهی تک‌بعدی به امامت را رد می‌کند و آن را یک مقوله‌ی همه‌جانبه معرفی می‌کند که هم به دین (زمام دین) می‌پردازد، هم به جامعه (نظام مسلمین)، هم به دنیا (صلاح دنیا) و هم به فرد مؤمن (عزت مؤمنین). این آموزه در شرایط کنونی جهان اسلام که با چالش‌های داخلی مانند تفرقه، بدعت‌ها و استبداد، و تهدیدهای خارجی مانند هجوم فرهنگی و استعمار نوین مواجه است، بیش از هر زمان دیگری راهگشا است.
ایده‌ی ‘’نظام مسلمین‘’ امروز می‌تواند الهام‌بخش وحدت بین مذاهب اسلامی حول محور مشترکات و مبارزه با دشمنان مشترک باشد. مفهوم ‘’صلاح دنیا‘’ مسئولیت‌پذیری اجتماعی و زیست اخلاقی مسلمانان در عرصه‌ی جهانی را گوشزد می‌کند. و در نهایت، ‘’عزت مؤمنین‘’ به عنوان یک آرمان، شیعیان و همه‌ی آزادگان را به حفظ کرامت انسانی و مقاومت در برابر هرگونه سلطه‌جویی دعوت می‌کند. تمسک به ریسمان امامت – که در عصر حاضر به صورت انتظار فرج و تبعیت از نایبان عام امام عصر(عج) متجلی است – ضامن بقای اسلام ناب، عزت امت و حرکت به سمت ساختن دنیایی عادلانه‌تر و الهی‌تر است. این است پیام همیشه زنده‌ی امام هشتم، علی بن موسی الرضا(ع)، که امامت را نه یک مقام تشریفاتی، بلکه نیروی محرکه‌ی حیات طیبه‌ی انسانی معرفی می‌کند.
خوانندگان و همراهان پایگاه خبری قدیری نیوز، علاوه بر ثبت نظر، پیشنهادات و یا سوالات خود می توانید با ورود به گفتگوی زنده خبری در پیام رسان پایگاه خبری، مستقیما با سایر مخاطبین که هم اکنون در پیام رسان آنلاین هستند درباره موضوعات خبری تبادل نظر کنید. برای استفاده نیازی به ثبت نام ندارید.
